Home Contact/Links Disclaimer Sitemap

In de Frisian E-Performance Challenge varen E-boten met gemak 40 kilometer

 

Ga met uw muis over de foto's voor meer foto's en klik op foto's voor vergroting

   

Met  21 boten, was de Frisian E-Performance Challenge,  zoals deze op 18 september 2011 vanuit Sneek van start ging, beslist

de grootste Elektrisch Varen uitdaging ooit.

 

De weersvoorspellingen:

Die waren ronduit slecht, de weermannen voorspelden zelfs dat het "flink zou  doorplensen". In de ochtend hebben we wel een kort moment moeten schuilen in de tentjes die rond de Kolk in Sneek bij de Waterpoort stonden opgesteld.

 

 

 

 

 

 

 

En het traject in het wedstrijdparcours over de Heegermeer was beslist uitdagend, met dankzij op dat moment windkracht 5, en daardoor fiks hoge golven.

 

Maar dat kon de aan deze race deelnemende elektrische sloepen niet weerhouden om toch allemaal* binnen de tijdslimiet te finishen. * Helaas moest één boot vanwege een overigens mineur technisch mankement een deel van het parcours overslaan en raakte daardoor gediskwalificeerd.

 

Maximum snelheden:
Doordat de boten zich over circa driekwart van het parcours aan de geldende maximum snelheid moesten houden, bleef het veld lang redelijk dicht bij elkaar.
Al deze E-boten varen dus makkelijk langdurig 9 km/u.

 

Sterker nog de wedstrijdleiding, die de boten via het

track & trace systeem van GEOSports volgde, moest met enige regelmaat boten die te hard voeren telefonisch terug fluiten en zelfs straftijd toekennen.

 

Foto 1 zittend Jan de Jong en rechts Marcel Schaap bestuursleden SEFF die de snelheden van de boten controleren.

Foto 2 Dennis Carton van GEOSports die het systeem uitlegt

Foto 3 waar de eind-winnaar na IJlst de eindspurt inzet en daar
dan 13,06 km/u vaart.

 

Innovatie:

Daarmee was deze race, zoals Gedeputeerde van de Provinsje Fryslân Hans Konst het in zijn openings-speech noemde: "beslist ook al de opmaat voor de race die op 15 september 2013 zal worden gevaren en die dan geen E-Performance Challenge,
maar E-Innovation Challenge zal heten
".

 

Laat onverlet, dat ook al in deze race een aantal schepen aan de start kwam dat speciaal voor elektrisch varen werd ontwikkeld, of nieuwe aandrijvingen had.

 

Oudste schip, dat aan de race deelnam was een spitsgatter Fjord weekender uit 1975, die recent van een elektrische aandrijving is voorzien. Zie 2e en derde foto

 

Jongste boot, een polyester Tender 630 gebouwd bij Stoop Jachtbouw in Enkhuizen en van een elektrische aandrijving en Lithium batterijen voorzien door idtechnology in Zeewolde, kwam pas anderhalve maand geleden uit de mal. Zie 2e en derde foto

 

Overall winnaar:

Dit schip met captain Marien Schoonen, was de overall winnaar, zowel in echte vaartijd, als in de voor waterlijnlengte gecorrigeerde tijd.

Deze boot was ook sneller, dan de andere twee met lithium batterijen uitgeruste boten. Klik hier voor het winnende team

 

Lithium en Lood categorie:

De wedstrijdleiding had voor boten met Lithium batterijpakketten een aparte categorie ingesteld.

Zulke boten zijn namelijk vanwege het, gerekend in  nettobeschikbare energie, geringere gewicht

(circa 30% van loodbatterijen) duidelijk in het voordeel.

 

Voor de 10 winnaarsplaatsen, maakten van de 21 boten die aan de start verschenen de drie Lithium boten daar  14 % deel van uit. Daarom vielen er 9 boten met lood batterijen binnen de 10 winnaars boten en was maar één winnaarsplek voor Lithium boten.

 

De Mastervolt company boot, een al wat oudere WeCo 635 spitsgatsloep met nieuwe MV aandrijving en dito Lithium batterijen kwam als tweede over de eindstreep, maar paste dus niet in de tien winnaars.

Deze boot werd door een team van Cono bemand.

 

De snelst varende boot met Loodbatterijen:

was de 7,70 meter lange No Noise van Jachtwerf Pronk uit Heeg die vlak achter de beide lithium boten finishte.

Dit in woodcore (red cedar hout) geboude schip is helemaal voor elektrisch varen ontwikkeld en is super licht

(1.200 kg excl. het 21 kWh vol tractie lood batterijpakket).

De boot had na de race zoals dat heet "de batterijen nog maar half leeg" en voer dan ook 's avonds zonder bij te laden nog even terug naar Heeg. (verbruik tijdens de race nog geen 7 kWh)

 

De boot werd gevaren door Jelle Pronk en Folkert Posthuma
(klik hier voor tweede foto)
van Posthuma Batterijen uit IJlst.

Klik op foto voor No Noise samen met Furia One

 

Handicap systeem:

Om de boten in deze wedstrijd met elkaar te kunnen vergelijken, werd een handicap berekeming met als uitgangspunt de theoretische rompsnelheid van elke boot gehanteerd. Hoe dichter boten met hun gemiddelde vaarsnelheid hun rompsnelheid wisten te benaderen hoe kleiner de tijdcorrectie. 

Mede ook door de snelheidsbeperking op grote delen van het parcours hadden ook kortere boten hierdoor meer kans op een winnaarsplek. De berekening voor de eindklassering gaf ten opzichte van het gebeuren aan de finish lijn een sterk afwijkende uitkomst.

Zo kwam de weliswaar maar 12 minuten na nummer één als eerste lood boot finishende No Noise met een waterlijnlengte van 7,30 meter en rompsnelheid van 12,2 km/u toch maar op de 8e plaats uit.

 

De nieuwste aandrijvingen

In de race voeren er wel vijf boten met recent ontwikkelde aandrijf systemen:

De ARKA 3.500 synchroon motor, die samen met het Roermondse Creusen is ontwikkeld.

De Aquatro synchrone kielmotor, aan de ontwikkeling waarvan Eric Meijer bijna een decennium heeft gewerkt en die nu door hemzelf en door Hoora wordt vermarkt, tot en met inmiddels in het roer van een Rustler 24 daysailor.

Het 16 kW (S2) aandrijfsysteem van de overall winnende Enkhuizer Tender 630 staat per 23-09 nog niet in de Mastervolt productenlijst..

Ook pas enkele maanden geleden voor het eerst in bedrijf gesteld was het Vacon aandrijfsysteem aan boord van de met Lithium van European Batteries varende Jeanneau van Vaart Yachting.

En als nieuwste, uiterst gewaagd voor een race als deze, de nog nooit eerder op het water geweest zijnde motor in de 6 meter sloep van Black Fish Marine van Electric Ship Facilities uit Heeg. Klik hier voor foto

 

De jongste captain:

Bij Black Fish Marine had ESF directeur Jurjen Poorting klik hier bedacht deze goedgelijnde, bij Stanley Interlance uit Franeker gebouwde, aluminium sloep te laten varen door zijn zoon en dochter Hylke en Josien.

 

Dat ziet er beslist super cool uit! Al zagen wel op enig moment de motorkist openstaan voor extra koeling.

 

Nog leuker wordt als die jong dan ook na nog geen  vier en een half uur varen als derde over de finsh komen. Chapeau! De boot heeft dan nog plenty energie. Klik hier

 

Energie verbruik:

Boot met het geringste energieverbruik was de Tan Tingo van Scheepstimmerwerf 't Vliehout uit Arnhem. Deze boot voer de 40 kilometer in 5 uur en 12 minuten en haalde dus een gemiddelde snelheid van 7,7 km/u, bij een totaal verbruik van slechts 5,3 kWh.

 

Het verbruik van de nummer één was 13,9 kWh. Toegegeven, deze waarden laten zich niet één op één vergelijken, de Tan Tingo heeft een waterverplaatsing die de helft is van die van de Tender 630 en voer ook 1,5 km/u langzamer.

 

 

 

Omgekeerd was er beslist een aantal boten, dat de batterijcapaciteit, binnen de begrenzing van maximale ontlading, aan de finish niet ten volle had uitgenut.

We noemden al de No Noise en de Black Fish.

 

Ook de na handicapberekening in de eindklassering als eerste lood boot eindigende Elektrosloep 600 van de
De Stille Boot had nog voldoende energie in het vol tractie monblock batterijpakket van Posthuma over.

 

Maar 't gold ook, naar we van Arjin van As begrepen, voor diens net buiten de prijzen vallende speciaal voor elektrisch varen ontwikkelde, Stroom van Elektrohaven.

 

Daarmee komen we op de extra dimensie van elektrisch varen.

Kun je in een dieselboot redelijk ongebrijdeld de gashandel naar voren duwen, bij elektrisch elektrisch varen kan dat ook wel, al moet je je dan wel iets meer rekenschap geven, van hoe ver je nog wilt varen.

 

De thans beschikbare EV-meters houden daarbij nog geen rekening met voorziene snelheidswisselingen.

 

Hier ligt dus een uitdaging voor de industrie en daarna de consument om voor zo'n feature te willen betalen.

 

Rompvorm:

Bij de bovenste tien boten zaten twee Torenvalken.

De Aquatro van Eric Meijer die meer dan tien jaar heeft gewerkt aan de ontwikkeling van een E-motor, die zich laat integreren in de kiel.

En de Torenvalk, feitelijk een doorontwikkeling vanuit de bekende Hoora polyvallk met meer ruimte voor het batterijpakket.

 

Als zeilboten zijn het schepen met een uitgekiend onderwaterschip. Beide boten voeren de race zonder tuigage, omdat dit alleen maar hinder zou opleveren.

 

Waterverplaatsing:

De regel is, dat je 3,5 kW aan netto voortstuwings vermogen nodig hebt om een schip met een redeklijke rompvorm op rompsnelheid te brengen op windstil en dus glad water. Als je dus met een laag energieverbruik wilt varen is het zaak het schip zo licht mogelijk te houden.

De eerste slag die je daarbij kunt maken is licht bouwen, dan gaat het niet alleen om gebruik van lichtere materialen. Daarbinnen gaat het ook nog om een slimme constructie, want het geheel moet wel de vereiste stijfheid krijgen.

 

Dit is zeker voor veel bouwers een overweging te kiezen voor aluminium, los van het gegeven natuurlijk, dat je er i.t.t. polyester heel makkelijk one offs mee kunt bouwen.

 

Goed voorbeeld is de 5.0 m Sinne Skou van Werf IJlst waarvan er overigens al wel al vijf zijn gebouwd.

In de race waren er in totaal 7 aluminium boten.

 

Of zoals het in de prijzen vallende Zwagers Boating uit Meppel met hun Alumax. De boot is uitgerust met een Intermotor POD van 2,2 kW (ETD Wanneperveen) en een voltractie batterijpakket. Aan boord van deze boot was nog een krachtbron aanwezig, zij het alleen voor de bemanning.

De bemanning voer met als versterking een fles Sonnema Berenburg  en die was niet meer helemaal vol gebleven.

Super, want al was iedereen in deze wedstrijd erg geconcentreerd en dat moest ook, waar het natuurlijk omgaat is dat je nu wel  kunt zeggen: deze boot vaart probleemloos 40 kilometer.


Hoe stil zijn de boten?

We hebben 't nog niet gehad over 't geluid. Dat is natuurlijk verwaarloosbaar in vergelijking met een dieselsloep. Maar dat is ook niet meer het vergelijk. In 't E-varen ligt de lat inmiddels hoger.

't Moet gezegd alle E-sloepen in deze race waren niet allemaal even stil. Al kun je je boot wel zo noemen. Natuurlijk 't heeft beslist met prijs te maken. En de prijzen van een E-aandrijvingen willen we graag zo snel mogelijk naar beneden hebben, omdat dan pas echt de concurrentie met diesel kan worden aangegaan.

 

Toch, hoe prijsweerbarstig ook, vragen wij ons af, of je er per vandaag überhaupt nog wel goed aan doet aandrijvingen op basis van de PMG 132 op de markt te blijven brengen.

 

Dit geldt in gelijke mate voor POD's  die op dezelfde motor technologie zijn gebaseerd waar de breedte van de EV-markt dit motortype al achter zich heeft gelaten.

 

Hiermee overigens niets specifiek ten nadele van

de Stil van Goos Watersport uit Grou zeggend.

 

 

Binnen de tien winnaars van deze Frisian E/Performance Challenge geldt het zelfde verhaal ook voor de Sphinx van Harima Trading uit Heerenveen. Een sloep met een uiterst appetijtelijk interieur zonder motorkist en met vooral mooie ronde vormen.

Een sloep die ook best snel het parcours met een gemiddelde snelheid van 8,4 km-u heeft gevaren. Zeker in de wind op op de Heegermeer..

Bij Sphinx vertelden ze ons, dat ze deze boten exporteren naar Oostenrijk. Het onderstreept maar weer eens de vooraanstaande plaats van de Friese jachtbouw.

 

Op de rand van de gestelde tijdslimiet:

voor deze race (5 1/2 uur) kwam een viertal interessante schepen over de finish:

 

De Excellent 1000 Electric.

Een kruiser met een lengte van 10.30 met een Steyr / Iskra aandrijving is in diesel mode goed om achter te waterskiën en heeft een waterverplaatsing van 5,5 ton.

Elektrisch varend op de 7,5 kW vliegwiel E-motor is dit schip heel plezierig voor tochten over de bijvoorbeeld beschutte Franse kanalen.

De batterijcapaciteit (Northstar) is 19,2 kWh.

Het traject over de Fluessen had Peter Paay, directeur van Excellent Yachts uit Aalst, liever op de diesel gedaan, maar dat mocht niet.

 

 

 

De ZuidWesterSloep.

Michel Doggenaar directeur van deze Amsterdamse werf had er speciaal z'n zuidwester voor meegenomen.

 

Zijn boot wordt aangedreven door een 2.0 Cruise outboard van Torqeedo, die is opgehangen in de bun onder het achterdek.

Het batterijpakket bestaat uit 4 220 Ah AGM blokken van Victron (bruto 10,6 kWh). Voor de tocht heeft hij wel 6,5 kWh verbruikt.

 

 

 

The Cab elektro.

Deze boot gebaseerd op de taxibootjes zoals ze in de dertiger jaren in New York voeren is een product van Menken Maritiem uit Ter Aar.

 

De boot wordt uiterst robuust gebouwd op de productie faciliteit die Menken op SriLanka heeft. Voor de aandrijving kiest Menken voor Kräutler, omdat naar zijn zeggen dit bedrijf al jaren ervaring heeft. De toegepaste motor is een a-synchroon, een type, dat Kräutler nu zo'n drie jaar geleden introduceerde.

 

 

De Stille Sloep

Een product van Hoora uit Heeg met in het roerblad opgenomen de hier al eerder beschreven Aquatro 3,3 kW aandrijving.

Voer het schip als een zonnetje op 't water van de Zwarte Brekken, Hylke als schipper van deze boot had 't zwaar in de golven op de Heegermeer.

 

De gevarieerdheid van het parcours (dank aan Ale Bok, bestuurslid van SEFF die het heeft uitgezet) maakt de uitslag van deze wedstrijd dan ook des te waardevoller.

 

 

Zonneboot race 2012

Naast de deelname van de tien winnende boten aan BOOT Holland en de HISWA Amsterdam Boat Show, varen deze boten, als een aparte klasse, in de

DONG Energy Solar Boat Challenge 2012 mee.

 

De DESBC stond dan ook met een uitgebreide stand op de kade en voer met de winnende boot uit 2010 de race mee.

Nou ja Klik hier de Furia One, met Gerard van der Schaar en zijn andere team genoten aan het roer,

kon wel rondjes draaien om deze boten.

 

 

 

 

Een voorzichtige eindconclusie:

Kijkend naar hoe het in deze race is gegaan, is het natuurlijk fantastisch dat alle* 21 boten het traject van 40 kilometer over niet al te gemakkelijk water fluitend hebben afgelegd. (Slechts één boot had een mineur joystick probleem, waardoor ze er voor kozen een shortcut op de route te nemen en gediskwalificeerd raakten)

 

De mythe, dat elektrische boten geen afstanden kunnen afleggen is wel weerlegd, zeker als je bedenkt, dat een aantal boten nog ruim capaciteit in hun batterij pakket over had. Die laatste boten waren overigens wel speciaal voor elektrisch varen ontwikkeld.
Ook met de snelheid van elektrische boten gaat het best goed.

 

Lithium helpt, is in aanschaf nog duur, al komen door de recente prijsdalingen de kosten in het gebruik, vanwege de langere levensduur van deze batterijen, in de buurt van AGM batterijen.

Kijkend naar het tijdsverschil (12 minuten) tussen de snelste Lithium- en Lood batterij boot, hebben wij de idee, dat rompvorm en lichte bouw vooral scoren en energetisch ook nog gunstiger uitpakken.

 

Komende zomer in de DESBC zou het, vooral als er wat meer trajecten zonder snelheidsbeperking in het parcours zitten,
nog wel eens veel spannender kunnen worden.

 

De Frisian E-Performance Challenge werd mede mogelijk gemaakt door:

Beeldmateriaal in deze FE-PC reportage:

Sjoerd van Dekken en Stefan van den Driest videostils

Anton Schiere

Tim Keller (het overgrote deel van de foto's)

 

Dank aan en compliment voor de schippers van de:

voor het steeds zo optimaal in positie brengen van hun schepen.

 

Fotobewerking: Anton Schiere

 

Zie ook de Q&A over deze race op ClubGreen  klik hier

 

Eindklassering

 

 

© 2004-2017 Elektrischvaren.info Secured by XS4HumansOnly